Viser arkivet for stikkord omskjering

Vi stemmer mot omskjering

Temaet omskjering av små gutar har engasjert meg lenge, og eg har delteke i utalige debattar om dette. Mange av dei med Bent Høie, no som helseminister og tidlegare som leiar av Helse- og omsorgskomiteen på Stortinget.

Noko av det som plagar meg, er uviljen både frå helseministeren og mange andre til å diskutere om det er prinsipielt rett at småungar skal bli utsette for ein operasjon som går ut på å fjerne ein funksjonell og beskyttande del av eit friskt kjønnsorgan utan at ungen har høve til verken å samtykke eller nekte.

Små ungar kan ikkje beskytte seg sjølv mot fysiske overgrep, og nettopp derfor er det så viktig at vi som vaksne og som samfunn vernar dei mot truslar. Eg meiner klårt at det å bli utsett for omskjering er ein type overgrep, sjølv om eg ikkje trur at årsaka til at det blir utført er å gjera skade.

Når folk trur på ein religion og påbod om det eine og det andre, følgjer dei vel desse religiøse boda for å oppfylle viljen til ei høgare makt. Det er vel og bra så lenge som det ikkje går utover nokon, så lenge som ikkje andre må li som følgje av religiøse handlingar og ritual.

Når det gjeld omskjering, har grensa vorte passert for kva som er greitt av konsekvensar for andre menneske av religiøse handlingar. I fleire andre land er det heldigvis mange som meiner det same, og det er stadig fleire som argumenterer og arbeider for å få sett ei nedre aldersgrense for ikkje medisinsk begrunna omskjering av gutar.

Eg meiner denne aldersgrensa må vera 18 år, same aldersgrensa som det er for å køyre bil, drikke alkohol, og ta brystforstørrande operasjonar for den del. Dette er eit val som vil ha store konsekvensar for den enkelte, derfor fortener gutane å få velje sjølv når dei er myndige.

Eit merkverdig argument mot ei aldersgrense for dette inngrepet er at ikkje noko anna land har innført det før. Eit kvart framskritt har skjedd fordi nokon har gjort noko som ingen andre har gjort før. Det ligg i ordet. Ein tek eit skritt framover, og nokon må begynne.

Noreg er eit føregangsland kva gjeld å setje rettigheitene til ungar først, og det kan vi vera i denne saka også. Då må vi ikkje legitimere inngrepet omskjering av småungar ved å gjera det til eit offentleg tilbod.

Også i dei andre landa der temaet omskjering av gutar blir diskutert, blir det brukt som argument mot ei aldersgrense at noko slikt ikkje finst i andre land. Det at Noreg går framom, vil såleis kunne føre til at andre land raskt kjem etter. Dette er eg for min eigen del ikkje i tvil om.

Saman med Heidi Greni og Anne Tingelstad Wøien har eg fremja eit framlegg om å innføre ei nedre aldersgrense for ikkje medisinsk begrunna omskjering av gutar. Heldigvis er det fleire i Senterpartiet som meiner det same og som står for det. Også nokre få i andre parti tør å stå for dette standpunktet offentleg.

I kveld stemmer vi i alle fall mot omskjering. Sjølv om eg veit at vi er langt unna å få fleirtal, er eg er spent på kor mange det blir.

(Dette er ein lett redigert versjon av innlegget som eg heldt i debatten i Stortinget i dag om omskjering av gutar: innstilling frå helse- og omsorgskomiteen om lov om rituell omskjering av gutar, Innst. 290L (2013-2014), jf Prop. 86L.)

Høie som religionsminister?

Helseminister Bent Høie burde vore oppteken av helsa til små ungar. I staden opptrer han meir som ein religionsminister, som i religionsfriheitas namn forsvarer at små gutar blir omskorne utan medisinsk grunngjeving.

Høie har varsla at han og regjeringa vil regulere praksisen med rituell omskjering av gutar. Foreldra må, i følgje framlegget som truleg kjem frå regjeringa allereie før påske, sørgje for at inngrepet blir gjort i den norske spesialisthelsetenesta, ikkje utanfor. Dette inneber at helseministeren vil påleggje legar ved norske sjukehus å omskjera gutane.

For å gjera det klårt: dette er eit irreversibelt inngrep. Det inneber at ein fjernar forhuda, ein funksjonell og viktig del av penis, frå smågutar som ikkje kan nekte. Det medfører risiko for ulike typar og gradar av komplikasjonar. I enkelte tilfelle skjer alvorlege skadar og ein må amputere. I dei aller verste tilfella skjer det dødsfall. Som då ein to veker gamal gut døydde i Oslo i 2012 som følgje av å ha vorte omskoren.

No i mars kom rapporten frå Helsetilsynet om nettopp dette dødsfallet. Det er bra at saker med tragisk utfall blir sett nærare på, og at legen etter denne granskinga fekk avgrensa autorisasjonen sin til å vera lege. Men ærleg talt – bør vi ikkje forhindre at ungane blir utsette for ein slik risiko i eit samfunn som elles hevdar å setje rettane til ungar høgt? Er ikkje staten like ansvarleg for resultatet som den enkelte som utfører inngrepet?

Kan vi som folkevalte tåle så inderleg vel dette overgrepet mot småungar, eller skal vi innsjå at vi i 2014 kan setje ein ny og betre standard? Denne nye og betre standarden er etter mi meining ei aldersgrense på 18 år. Den enkelte guten må få velje sjølv når han er gammal nok til å forstå konsekvensane og når han er gammal nok til å stå imot eventuelt press frå andre.

Helseministeren set tydelegvis religionsfriheita til foreldra høgare enn religionsfriheita til den enkelte guten. Såleis er han ikkje berre ein dårleg helseminister i denne saka, han fungerer heller ikkje som nokon god religonsminister for ungane. Men når det gjeld dei helsemessige og prinsipielle sidene ved dette, burde Høie verkeleg ta innover seg dei råda som kjem frå mange viktige helsefagmiljø og frå dei nordiske barneomboda.

Leiaren av Norsk barnelegeforening, Trond Odden, har uttalt at foreininga er heilt imot framlegget. Odden er også klinikksjef på Akershus universitetssykehus. I Dagens Medisin, 19.03.2014, seier han «Hvem vil gjøre et inngrep som ikke er medisinsk begrunnet, og hvor det kan være 5 prosent komplikasjonsrate? (…) «Jeg ville ikke gjort det selv og heller ikke tillate at det blir gjort på min klinikk».

Det skjer for tida mykje i mange land i saka om omskjering av gutar. Parlamentarikarforsamlinga til Europarådet har vedteke ein resolusjon der det er ein uttrykt målsetnad å på sikt få slutt på rituell omskjering av gutar. Noreg kan vera eit føregangsland viss vi innfører ei aldersgrense. Eg håpar helseministeren tek ein ny runde med seg sjølv, og går inn for å setje helsa, velferden og rettane til ungane øvst.

Rettsvern og omskjering av gutar

Senterpartiets stortingsgruppe vedtok nyleg at omskjering av gutar må forbys på lik line med omskjering av jenter. Dette er eit viktig signal om at vi tek rettsvernet til små ungar på alvor, og at vi likestiller gutar og jenter.

Kjell Ingolf Ropstad, KrF, er ein av mange har sterke meiningar om temaet omskjering. I innlegget “Jødeforbud” påstår han at å innføre eit forbod mot å forby rituell omskjering av gutar er det same som å innføre ein ny jødeparagraf.

Dette reagerer eg sterkt på, men eg er ikkje overraska. Kvar gong eg har diskutert dette temaet i media, kjem slike skuldingar opp. Som politikar ser eg det som viktig å tore å ta opp til diskusjon også kontroversielle og vanskelege tema. Dette er eitt av dei.

Barns rettsvern, religionsfridom og respekt for enkeltmennesket er nokre av dei vesentlege momenta for at eg er mot religiøst og kulturelt begrunna omskjering av mindreårige gutar. Ungar blir utsette for ulike typar overgrep, deriblant omskjæring, og vi må styrke rettsvernet deira. (Medisinsk begrunna omskjering er sjølvsagt noko anna, då er det av omtanke for ungen at ein gjer det.)

At nokon kan utføre eit irreversibelt inngrep på friske kjønnsorgan til ungar som ikkje kan nekte, er ikkje greitt. Dette er heller ikkje greitt: 1) Dei blir utsette for risikoen for komplikasjonar. Somme blir skadde for livet. 2) Seksuallivet til dei som er heldige og ikkje blir skadde av inngrepet, blir også påverka i større eller mindre grad. 3) Dei kan aldri fjerne den religiøse markøren omskjeringa inneber dersom dei skulle velje å konvertere til ein annan religion eller få eit ikkje-religiøst livssyn.

Dette siste er årsaka til at eg ikkje kjøper argumentet om at det å forby omskjering er eit brot på religionsfridomen, slik mellom anna ein del jødar og muslimar hevdar. Slik friheit må innebera å kunne velje sjølv.

Eg har tala med menn som er sterkt prega av at dei har vorte omskorne i barndommen. Dei takkar for at nokon tek opp temaet. Problemet er at dei færraste – om nokon – ønskjer å stå fram med historia si fordi det er så intimt og tabubelagt. Derfor kjem det einsidig informasjon frå grupper der omskjering er vanleg.

Eg reagerer som nemnt når Ropstad påstår at ein forbod mot mannleg, rituell omskjering i Noreg ville innebera eit jødeforbod. Ein norsk jøde tok kontakt med meg etter eg uttalte meg om omskjering før ein gong. Han var ein av desse som takka for engasjementet mitt. Han skreiv at han ville eg skulle vita om at det finst jødiske miljø som har gått bort frå skikken med omskjering, at dei har valt å utføre eit anna rituale i staden. Og han peikte på at ein kan vera ein god jøde om ein ikkje er omskoren.

Ropstad viser til at omskjering at det er meir hygienisk. Eg vil minne om at det finst såpe og vatn, noko dei fleste i dagens samfunn er flinke til å bruke, og at denne påstanden indirekte insinuerer at det store fleirtalet av norske menn er uhygieniske.

Eg set religionsfridomen til enkeltmennesket høgt, og ikkje minst også respekten for andre menneske sin kropp. Prinisipielt er det ikkje skilnad på omskjering av jenter og gutar. Det første er heldigvis forbode allereie. Neste steg er å forby omskjering også av gutar, og setje ei aldersgrense på 18 år for inngrepet. Då er gutane myndige og kan velje sjølv om dei vil utsetje seg for dette.

Herpes-smitte på omskorne smågutar

Det er lite og ingenting som får meg så provosert og lei meg som at ungar blir utsette for overgrep. Akkurat no er kvalmen også framtredande. For smågutar har vorte smitta av herpes på grunn av omskjering.

Regjeringa har hatt ute til høyring eit framlegg om å gjera omskjering av smågutar til eit offentleg tilbod. Det kan høyrast fornuftig ut for å få ned talet på skadar. Dersom omskjering er lovleg, er det likevel stor grunn til å tru at ein del miljø uansett vil halde fram med å gjera det på helsefarlege måtar.

Som ei mor skreiv på nettet: ho hadde fått omskoren guten av ein norsk lege, men var misnøgd med at han skar bort for lite av forhuden. Derfor gjekk ho til ein kvakksalvar på Grønland og fekk han til å skjera bort resten.

Vi har lagt ned forbod mot omskjering/kjønnslemlesting av jenter, og no er det på tide at vi tek omsyn til gutane også. Sjølv om det er ein mindre andel av gutar som blir skadde for livet, kan vi ikkje akseptere omskjering av smågutar heller.

Det handlar om at små, forsvarslause ungar kan få varige skadar på penis, problem med framtidig sexliv, kjønnssjukdommar, må amputere eller døyr som følgje av eit totalt unødvendig inngrep der ein skjer bort delar av eit friskt kjønnsorgan.

Dersom vi forbyr omskjering, vil det vera lettare for helsesøster, lege eller andre å sjå om ulovleg omskjering er utført ulovleg på gutar enn det er på jenter. Såleis er det lettare å førebyggje og straffeforfølgje.

Viss vi gir eit offentleg tilbod, inneber det at vi legitimerer inngrepet ytterlegare. Kva skjer i dei tilfella der det offentlege helsevesenet forårsaker skadar på kjønnsorgana til desse ungane? Det kjem garantert til å skje innimellom, for alle operative inngrep er forbundne med risiko. Kjem vi til å oppleva rettssaker mot staten for å ha lagt til rette for eit slikt inngrep når det ikkje førelå medisinsk grunngjeving for det? Det burde vi i så fall.

I USA er det oppretta ein organisasjon der omskorne menn jobbar for å få bort denne praksisen. Dei mennene som har teke kontakt med meg etter at eg har uttalt meg om saka her i Noreg, skriv at dei har få eller ingen å tala med om problema dei har fått.

Det er tabubelagt, og vanskeleg å stå fram med. At somme menn er veldig nøgde med å ha fått kutta bort ein del av penis, er deira sak. Dersom vi set ei aldersgrense på 18 år for å få utført inngrepet, kan det hende dei som utfører det tenkjer annleis.

Dette kokar etter mi meining ned til kva vi meiner er religionsfriheit, og kva vi meiner om barns rettssikkerheit. Skal vi prioritere religionsfriheit for vaksne som ønskjer å påføre ungane irreversible religiøse markørar, eller skal vi verne om religionsfriheita til den enkelte ungen?

Og skal vi godta at forsvarslause ungar blir utsette for overgrep på dette viset? Nei, forby uvesenet.

Jobb mot omskjering verdt innsatsen

Overgrep mot småungar er det verste eg høyrer om. Det gjer meg fysisk kvalm. Rituell omskjering er eit slikt overgrep, uansett om det blir begått mot jenter eller gutar.

Før helga fekk eg eit veldig rørande og motiverande brev. Avsendaren takkar meg for innsatsen eg gjer for ei svak gruppe som ikkje kan verge seg sjølv. Han skriv at han vart omskoren som liten gut, og at han heile livet har kjent at han har mangla noko.

Saman med brevet sendte han meg to bøker og ein film om omskjering. Den eine boka er “The Rape of Innocence” av Patricia Robinett, ei kvit amerikansk kvinne som sjølv vart omskoren som lita. Den andre heiter “Marked in Your Flesh” og er av Leonard B. Glick. Filmen er eit intervju med same mann.

Eg kvir meg på å lesa desse bøkene og sjå filmen, men eg skal tvinge meg sjølv til å gjera det. Eg skulle ønskje eg kunne tvinge dei som er for rituell omskjering til å gjera det same, for eg trur det kunne ha opna augene deira for at det i realiteten er eit overgrep.

Brevskrivaren peikar på at nokre av dei fremste motstandarane av omskjering var og er jødar, og at ein derfor ikkje skal la seg dupere av skuldingar om anti-semittisme.

I den grad dette temaet handlar om religionsfriheit og menneskerettar, er det rettane til den enkelte ungen det må handle om.

Det er ikkje religionsfriheit for ungen dersom foreldra let skjera bort delar av eit friskt kjønnsorgan i religionens namn. Inngrepet er irreversibelt, og det kan skade ungen for livet.

Dersom vi som er mot rituell omskjering av småungar skal lukkast i kampen mot uvesenet, må vi jobbe målretta. Tilbakemeldingar som frå brevskrivaren minner meg om at jobben er verdt innsatsen.

Omskjering er overgrep uansett kjønn

Det har heldigvis vore ein debatt om omskjering av smågutar den siste tida. Eg initierte denne debatten gjennom eit utspel i Dagbladet om at praksisen må forbys på lik line med omskjæring av jenter.

Mange har sterke meiningar om temaet. Som politikar ser eg det som viktig å tore å ta opp til diskusjon også kontroversielle og vanskelege tema. Dette er eitt av dei.

Barns rettsvern, religionsfridom og respekt for enkeltmennesket er nokre av dei vesentlege momenta for at eg er mot religiøst og kulturelt begrunna omskjering av mindreårige gutar. Ungar blir utsette for ulike typar overgrep, deriblant omskjering, og vi må styrke rettsvernet deira. (Medisinsk begrunna omskjering er sjølvsagt noko anna, då er det av omtanke for ungen at ein gjer det.)

At nokon kan utføre eit irreversibelt inngrep på friske kjønnsorgan til ungar som ikkje kan nekte, er ikkje greitt. Dette er heller ikkje greitt: 1) Dei blir utsette for risikoen for komplikasjonar. Somme blir skadde for livet. 2) Seksuallivet til dei som er heldige og ikkje blir skadde av inngrepet, blir også påverka i større eller mindre grad. 3) Dei kan aldri fjerne den religiøse markøren omskjeringa inneber dersom dei skulle velje å konvertere til ein annan religion eller få eit ikkje-religiøst livssyn.

Dette siste er årsaka til at eg ikkje kjøper argumentet om at det å forby omskjering er eit brot på religionsfridomen, slik mellom anna ein del jødar og muslimar hevdar. Slik friheit må innebera å kunne velje sjølv.

Somme meiner dette talar mot at det skal vera lov til å døpe ungane. Likevel er det skilnad på dette og det å skjera bort delar av ungar sine kjønnsorgan. Det er fullt mogleg å melde seg ut av statskyrkja for dei som ønskjer det seinare, men umogleg å gjera om att det siste.

Det blir påstått frå tilhengjarar av omskjering at det er så hygienisk. Eg vil minne om at det finst såpe og vatn, noko dei fleste i dagens samfunn er flinke til å bruke, og at denne påstanden indirekte insinuerer at det store fleirtalet av norske menn er uhygieniske.

Eg har tala med menn som er sterkt prega av at dei har vorte omskorne i barndommen. Dei takkar for at nokon tek opp temaet. Problemet er at dei færraste – om nokon – ønskjer å stå fram med historia si fordi det er så intimt og tabubelagt. Derfor kjem det einsidig informasjon frå grupper der omskjering er vanleg.

Det er nok delte meiningar om temaet i alle parti, også i Senterpartiet, som eg representerer. Men eg merkar meg at det har kome overveldande mange støtteerklæringar i etterkant av utspelet mitt. Det teiknar godt.

Eg set religionsfridomen til enkeltmennesket høgt, og ikkje minst også respekten for andre menneske sin kropp. Prinisipielt er det ikkje skilnad på omskjering av jenter og gutar. Det første er heldigvis forbode allereie. Neste steg er å forby omskjering også av gutar, og setje ei aldersgrense på 18 år for inngrepet. Då er gutane myndige og kan velje sjølv om dei vil utsetje seg for dette.

Omskjering er ein uting

Omskjering av jenter er forbudt i Noreg, og takk og pris for det. Praksisen med at smågutar blir omskorne er derimot lovleg. Dette meiner eg er feil.

Er det medisinske grunnar til det, er det sjølvsagt greitt, men rituell og religiøst begrunna omskjering burde forbys fram til myndigheitsalder. Å utføre eit irreversibelt inngrep på små ungar som ikkje kan velje det sjølv er eit overgrep.

Ein fjernar ein frisk del av kroppen som har ein funksjon. Inngrepet fører i verste fall til store skadar på kjønnsorganet og den redusert følsamheita som alle får kan for enkelte føre til problem i seksuallivet seinare.

Somme meiner at omskjering av smågutar er ein frykteleg viktig del av religionen deira (jødedom og islam) og at å forby det er eit brot på religionsfriheita. Til det vil eg seie at det er eit mykje større brot på religionsfriheita til den lille ungen om det blir utført eit religiøst begrunna inngrep som ikkje kan rettast oppatt seinare i livet dersom han vil velje bort denne religionen.

Det er andre skadelege skikkar som har vore religiøst begrunna opp gjennom historia. Det må vera mogleg å ta ein debatt på om omskjering av ungar av begge kjønn burde forbys av omsyn til og respekt for den enkelte.