Hurtigsporet

For å koma kriminalitet til livs, er ein avhengig av å ha system som gjer at ein kan bekjempe kriminalitet effektivt. Eit hurtigspor i domstolane til gje raskare straffesakshandsaming.

Samfunnet endrar seg stadig. Kriminaliteten endrar seg, men også kven som utfører lovbrota. Folk reiser mer. Frie grensepasseringar medfører at dei som ikkje kjem til Noreg på ferie eller for å jobbe, men for å livnære seg på kriminalitet, også slepp lett inn.

Stadig høyrer vi i media om at kriminelle blir sleppte ut på gata etter å ha hatt ein snarvisitt i politiarresten. Dei forsvinn, og mange av desse er personar utan fast opphaldsstad som beveger seg rundt i samfunnet utan at myndigheitene har kontroll på dei.

Korleis kan vi gjera noko med denne situasjonen? Jo, vi må få ei meir effektiv strafferettspleie. Situasjonen har endra seg mykje dei siste åra. Ei løysing eg tek til orde for, er å etablere eit hurtigspor i dagens domstolssystem.

Høve til hurtighandsaming har vi i dei tilfella kor den sikta erkjenner dei faktiske forholda, men dette er ikkje så ofte. Dette fører gjerne til at ein må vente svært lenge på at saka kjem opp i retten.

Eg ser for meg ei ordning der politiet og domstolane i større grad samhandlar. Det er mogleg med ei effektiv straffesakshandsaming medan den sikta sit pågripen. Dette vil vera både i den siktas og samfunnets interesse at dette går raskt.

Dette bør vera aktuelt for lovbrot av mindre alvorleg karakter, typisk narkotika- og vinningskriminalitet. Slik situasjonen er i dag, er det mange slike lovbrot som ikkje er alvorlege nok til at påtalemyndigheita vel å varetektsfengsle gjerningspersonane fram til hovudforhandling, sjølv om unndragingsfaren er overhengjande.

Førstegangs overtreding av eit mindre alvorleg narkotikalovbrot blir ofte berre straffa med betinga fengsel. Dette har som konsekvens at lovbrytarane blir lauslatne, at dei unndreg seg straffeforfølging, og at det blir skapt eit lovtomt rom. Dette er ein situasjon vi må motverke.

For Oslo politidistrikt har dette vore eit stort problem dei siste åra. Dei har i lengre tid gjort mykje for å bekjempe openlys narkotikaomsetnad i sentrum. For å få bukt med dette problemet er det å få fjerna dei som står for lovbrota heilt sentralt, noko som inneber at straffesakene må blir avgjorte raskt.

Desse aktuelle sakene er ofte ferdig etterforska på gjerningsstaden. Eit døme: dersom politiet tek ein narkotikaseljar med stoff på seg på Oslo S, skal det normalt ikkje mykje etterforsking til for å oppklåre denne saka i seg sjølv. Det same gjeld enkelte typar vinningskriminalitet, der gjerningsmannen blir observert under handlinga, og tatt med utbytte frå den straffbare handlinga på seg.

Det optimale ville vore om politiet dagen etter kunne køyre den sikta til Oslo tingrett, at ein kunne få gjennomført hovudforhandling, at dommen kunne bli forkynt, fullbyrda og effektuert (føresett at vedkomande ikkje ankar), samt at ein kunne få gjennomført eventuell uttransportering og utvising frå landet. I staden er det slik at ein i dag må vente minst 3 månader på hovudforhandlinga.

Eg vil understreke at grunnleggjande rettstryggleiksideal sjølvsagt skal liggje til grunn. Alle som er part i ein rettsprosess skal føle at dei blir ivaretekne. Men det treng ikkje vera nokon motsetnad mellom effektivitet og rettstryggleik.

(Dette er ein redigert versjon av eit innlegg eg hadde på trykk i Klassekampen i mai 2014)

Vist 271 ganger. Følges av 1 person.
Annonse