Eg har vridd kvar ei hjernecelle i over ei veke for finne ut kva eg kan bidra med for ungane på Haiti. Maktesløysa har rådd. Å starte ei kronerulling blant folkevalte vart etter kvart ideen. Kanskje kan vi politikarar gjera noko som er viktigare enn berre å vera ueinige om filleting, og gjera ein felles innsats for berge liv?

Stortingsgruppa til Senterpartiet samla oss i går om å gje minst 1000 kroner kvar som eit startskot for ein aksjon for Haiti. Vi har oppfordra til at alle dei 169 stortingsrepresentar gjer det same. Det vil bety minst 169 000 kroner til det katastroferamma området.

Vidare er målet vårt at alle andre heiltidspolitikarar følgjer etter. Tilsaman kan dette bli veldig mykje pengar – pengar som er sårt tiltrengte for å redde menneske som er ramma av jordskjelvet.

Eit reknestykke:

169 stortingsrepresentantar

432 ordførarar

19 fylkesordførarar

20 statsrådar, 43 statssekretærar og 20 politiske rådgjevarar

1000 kroner kvar frå alle desse vil gje 683 000 kroner.

Oppfordringa går også til alle andre folkevalte i kommunestyre og fylkesting om å delta i kronerullinga.

Mange av oss har allereie gjeve og vil gje pengar som privatpersonar. Denne tusenlappen er noko eg håpar vi kan gje i tillegg – i eigenskap av å vera folkevalte.

Kritikken har allereie kome frå Frp. Harald Tom Nesvik meiner at vi i Senterpartiet prøver å slå politisk mynt på katastrofen. Eg blir både såra og lei meg av slikt tull. Dersom det å vera politikar diskvalifiserer meg frå å vise at eg bryr meg om menneske som lir og frå å ta eit slikt initiativ, blir det problematisk å halde fram i politikken.

For å vera litt uærbødig, kan det like gjerne seiast om Nesvik at han brukar denne saka til å få merksemd ved å kritisere meg/Senterpartiet. Men verre er det at denne kritikken og denne haldninga underminerer moglegheita for å få inn dei minst 683 000 kronene som ville vore eit viktig bidrag til Haiti i den forferdelege situasjonen som er der no.

Katastrofen på Haiti rystar dei fleste av oss langt inni sjela, og vi kjenner eit sterkt behov for å bidra. Mange familiar i fleire land ønskjer å adoptere foreldrelause og traumatiserte ungar som elles står i fare for å døy. Det bør dei få lov til.

Eg les forundra – og ikkje så reint lite forskrekka – at det blir laga mykje problem kring det ønsket mange no har for å hjelpe desse ungane via adopsjon.

Faren for menneskehandel må vi ta på alvor, men teke i betraktning det reine helvetet som sårbare ungar lever i på Haiti no, bør alle tiltak for å hjelpe dei ønskast velkomne.

Direktøren i Barne-, ungdoms- og familiedirektoratet (Bufdir) utelukkar iflg Nettavisen ikkje å opne for framtidig adopsjon fra Haiti “dersom landet blir både sikkerhetsmessig og politisk stabilt”.

Gud betre, kva er dette for noko? Skal ungane døy medan vi ventar i årevis på at situasjonen i landet skal stabilisere seg?

Nei, no må vi ta til fornuft. Det bør vera mogleg å gje alle dei familiane som er prekvalifiserte til adopsjon høve til få adoptere barn frå Haiti snarast. Og eg meiner det bør vera mogleg å få til ei rask kvalifisering av nye familiar også i denne ekstraordinære situasjonen.

Vi er ikkje eit uregulert samfunn med dårleg kontroll eller ein fristad for overgriparar og menneskehandlarar, tvert i kan vi til tider framstå som overlag problemfokuserte og overbyråkratiske. Nettopp dette er eg redd for at er til hinder for å hjelpe haitiske ungar no.

Det handlar om liv eller død for mange små. Vi bør gje dei sjansen til å leva.

Det er ikkje rett at ungar skal oppleva skulekvardagen som eit samanhengjande mareritt, seier kunnskapsminister Kristin Halvorsen. Det er gledeleg at ho no vil gå til krig mot mobbing i skulen.

Altfor mange ungar får barndommen sin øydelagt av at andre plagar dei jamt. Gjentekne fysiske og psykiske slag og spark bryt ned sjølvtillit og livsglede.

Den staden der ein møter opp kvar dag for å lære og for å bli førebudd på vaksenlivet, blir for den som blir mobba også den staden som svekkjer utsiktene til eit godt liv som vaksen.

Tidlegare statsminister Bondevik gjorde ein prisverdig innsats mot mobbing, og denne innsatsen gav resultat i form av ein midlertidig nedgang i mobbetilfelle. Eg meiner dette viser at det nyttar å jobbe mot mobbing, men at uvesenet fort tek seg oppatt igjen dersom fokuset skiftar.

Det er ikkje nok at kunnskapsministeren tek tak i dette aleine. Rektorar og lærarar må ta problemet på alvor og følgje opp. Men også kvar enkelt av oss har eit ansvar.

Det er altfor lett å snu seg bort når ein ser eller høyrer noko som kan tyde på at andre blir mobba. Og endå verre: det er somtid lettare å le hånleg med enn å protestere når andre lir.

Utan at “resten” – dei som verken mobbar eller blir mobba – engasjerer seg, får vi ikkje bukt med problemet. Krigen mot mobbing er ikkje eit slag som kan vinnast ein gong for alle, men det er ein kamp mellom gode og vonde krefter som pågår stadig. Vi må velje kva side vi vil kjempe på.

Les gjerne også det aller første blogginnlegget mitt her på Origo, som handlar om nettopp mobbing:

Blinde eller feige

Eg må le. Det kjem så mykje rart ut av ein barnemunn, og somtid kan ein lure på kor i all verda desse ungane hentar alt frå.

Guten min er vant til at eg reiser mykje, og tykkjer stort sett det er greitt. Tidlegare i kveld kom det imidlertid nokre klagar på at eg er mykje borte. Men så sa han med eit smil at det eigentleg er like bra, fordi eg rotar så mykje når eg er heime.

Eg rynka på nasen, og – fordi eg veit at det er sant – prøvde eg å bortforklåre dette. Då var det han ville rette opp det heile, og sa: “Men det er ikkje så farleg, mamma, for du rotar med stil!”

Verre var det ein annan gong då vi var i eit selskap. Vi sat til bords saman med nokre slektningar, då han sa med store auge og ivrige fakter: Veit de; ho mamma har slutta med ein gammel tradisjon!" "Kva er det, då? spurte ho eine. "Å støvsuge! svarte han, til stor latter frå dei andre ved bordet.

Vel, eg er tydelegvis ikkje den fødte husmor, men ein utprega rotekopp. Men i følgje guten er eg det i alle fall med stil…

Eg er sikkert barnsleg, men eg elskar jula. Juletreet med pakkar under som lyser opp stova på sin særeigne, koselege måte, dempa julemusikk, pinnekjøt med kålrabistappe – ja, til og med småbrøda likar eg.

Eg er ingen religiøs type, men eg er overtydd om at vi treng nokre felles tradisjonar. Sjølv om ulike menneske legg ulike ting i julefeiringa, samlar jula oss slik inga anna høgtid gjer det.

Jula kan likevel også vera ei tid for å sørgje. Saknet etter foreldre, ein ektefelle eller eit barn som har gått bort blir ekstra stort og sorga endå tyngre å bera under ei høgtid der heile familien skulle vore samla. For dei som har mista den einaste nære og kjære dei hadde, kan jula i tillegg bli ei einsam tid. Om og når vi sjølve må oppleva at jula blir trist på slikt vis, er det ingen som veit.

Aslam Ahsan har i 20 år arrangert julefeiring for einslege eldre. Han har nyleg fått Kongens fortenestemedalje i gull for dette og annan samfunnsnyttig innsats gjennom mange år.

At Ahsan som muslim bruker tid og krefter på å gi andre menneske eit alternativ til å sitje aleine heime på julekvelden, er prisverdig. Det er også eit tankevekkjande og gledeleg døme på brubrygging mellom menneske med ulike tradisjonar og ulik bakgrunn.

I dag har sonen min og eg vore på juletrefest – nok ein fin tradisjon der det ikkje berre er familien som blir samla, men ei heil grend. Ungane syng julesongar frå scena, eldre, vaksne og ungar i skjønn foreining går rundt juletreet, og under maten blir det selt lodd til inntekt for grendahuset. År etter år skjer dette etter den same malen – og eg har sansen for denne delen av julefeiringa òg.

Jau då, eg er konservativ når det gjeld jula. Så det blir truleg aldri nokon sydentur i jula for min del. Nisser i glaskarmen, pinnekjøt og juletre, derimot, vil vera faste innslag også i åra som kjem.

Til lukke med jula alle mann!

Etter det siste innlegget mitt om å forby tigging, har det kome masse reaksjonar i ymse nettmedia. Dette tykkjer eg er fint, for vi treng å diskutere dette temaet.

Eg har ingen problem med å bli kalla både det eine eller det andre i samband med at eg ytrar det mange andre tenkjer, men ikkje tør seie høgt. Men eg reagerer ein smule på den måten somme bagatelliserer konsekvensane av tigging på.

Det er akkurat som om det å la tigginga halde fram skulle vera eit av dei viktigaste ledda i å sikre utjamning mellom rike og fattige. Det er jo nettopp for å gi alle eit økonomisk grunnlag for eit verdig liv at vi har jobba fram velferdsordningane. Tigging bør såleis strengt tatt vera unødvendig.

For utlendingar som kjem til landet, er det også fullt mogleg å få arbeidstillating for å skaffe seg jobb. Dessverre er ikkje dette føremålet til dei som kjem for å tigge, men – som Hanne Sophie Greve uttrykte i fleire media i går – dei er derimot ofte brikkar i omfattande organisert kriminalitet. Eg meiner det er sosialt uansvarleg å la dette halde fram.

Utanlandske tiggarar som ristar med koppen og ber med jamrande stemme “Help me, please”, har vorte eit vanleg syn i Oslos gater dei seinare åra. Det er ikkje uvanleg at somme av oss uærbødige innfødde skriv Tig(g)erstaden om hovudstaden vår. Er det rett å godta denne tigginga, eller er det å ta eit sosialt ansvar å forby den?

Sosial dumping er noko dei fleste vil til livs, og Arbeidstilsynet gjer ein god innsats for å førebyggje og oppdage dette. Arbeidstilhøva til gjestearbeidarar blir undersøkte, likeeins blir bustadene og kontraktane. Alt skal vera på stell, er kravet frå den norske stat. Men det er visst greitt å la utanlandske tiggarar sitje ute i vêr og vind, kulde og snø.

Å kople inn Arbeidstilsynet er vel å gå for langt. Likevel: Så lenge som vi ikkje forbyr slik tigging – så lenge som vi på dette viset legitimerer at tigging er ok som inntektsgjevande syssel – bør vi spørje oss kva det fører med seg.

Denne tigginga er ikkje sjeldan ledd i omfattande organisert kriminalitet. Såleis er det etter mi meining ikkje irrelevant å nytte nemninga sosial dumping om det som går føre seg. Enkeltmenneske blir utnytta for at bakmenn skal tene grovt på den vinningskriminaliteten som dessverre ein del av tiggarane står for. Og vi trekkjer på skuldrane og let dei halde på.

Eg må beskjemma innrømme at eg også har ein annan agenda i tillegg til å ønskje å medverke til å hindre slik utnytting av folk . Eg er nemleg lei av tigginga. Eg tykkjer rett og slett det er noko plagsamt ved heile greia. (No set eg i verste fall i gang eit hylekor frå meir politisk korrekte meiningsytrarar mot mine sjølvopptekne haldningar, men det får stå sin prøve.)

Som mor ønskjer eg å bidra til at den oppveksande slekt skal setje pris på velferdssamfunnet vi gjennom mange tiår har kjempa fram, samt få eit sunt forhold til det å arbeide. Utbreidd tigging i gatene bidreg ikkje til dette. Slik sett er det ikkje berre utanlandske tiggarar som utgjer eit problem.

Noreg er ein velutvikla velferdsstat med sosiale ordningar som alle kan nytte seg av. Dersom vi politikarar, samstundes som vi skryt av desse ordningane, meiner at tigging er grunnleggjande viktig for at enkelte skal klare seg, er vi på ville vegar.

Kva bør vi så gjera? Vi bør forby tigging igjen, meiner no eg. I det minste bør vi – i lokaldemokratiets ånd – tillate at det i lokale politivedtekter kan innførast forbod mot aggressiv tigging. Men skal vi den organiserte kriminaliteten som er knytt til tigging til livs, bør det vedtakast eit forbod som gjeld for heile landet.

Er dette å vera inhumane? Vel, i så fall kan det reknast som inhumant å nekte arbeidsgjevarar å la gjestearbeidarar jobbe for lut og kaldt vatn for at dei sjølve skal tene på det. Det er fullt mogleg å argumentere for at ein slik jobbsituasjon uansett er eit betre alternativ enn å vera arbeidslaus i heimlandet, jamfør argumentasjonen for å la tigging vera lovleg. Men begge delar er prinsipielt feil, og utgjer to ulike former for sosial dumping.

(Dette er innlegget mitt i justisbudsjettdebatten i Stortinget 3/12 2009)

Slik eg ser det, er justisfeltet eit slags kraftfelt der vi gjennom både visjonære og konkrete diskusjonar, godt fundert lovgjeving og fornuftig utøving av makt skal leggje til rette for eit trygt samfunn.

Det å kjenne seg trygg er ikkje ei sjølvfølgje for alle. Forsvarslause ungar veks opp i heimar med rus og vald. Både kvinner og menn blir utsette for krenkande overgrep. Og enkelte opplever å bli rana i heimen sin medan dei søv.

Vi kan somtid kjenne oss makteslause når vi veit kor vanskeleg det er å få bukt med denne valds- og vinningskriminaliteten som gjer folk utrygge. Norge er eit godt land å bu i for veldig mange, det er grunn til å understreke det, men så lenge som mange også får øydelagt liva sine på grunn av andre sine ugjerningar, kan vi ikkje kvile.

Eg vil som representant for Senterpartiet og dei raud-grøne framheve det målet vi har sett oss om å førebyggje betre, reagere raskare, oppklåre meir og rehabilitere betre. Dei grepa vi har gjort for å føre oss nærare dette målet er ei massiv satsing på politiet både ved rekordhøge opptak ved Politihøgskulen og ved å tilføre politietaten betydeleg meir pengar.

Domstolane våre – som er av dei mest effektive i Europa – har på imponerande vis fått unna etterslepet i sakshandsaminga. Og ved å få bort soningskøane i fengsla har vi beredt grunnen for å tilføre soninga eit betre innhald, noko som vil førebyggje ny kriminalitet. Kort sagt: Desse satsingane vil gjera folk tryggare.

Det ein aldri skal gløyme, er at det bak statistikken både over gjerningspersonar og offer står enkeltmenneske, kvar med sine problem og kvar si sårbarheit. Rus eit stort problem både for dei personane som er rusavhengige og for dei som blir råka av den kriminaliteten som kjem i kjølvatnet av rusmisbruket.

Domfelte med rusproblem er ikkje enkle å behandle og følgje opp, derfor er det eit stort behov for tilrettelagt soning med kompetent personell i fengsla og i friomsorga. Eg har forventninga til at dei nye rusmeistringseiningane skal bidra til at fleire kjem seg ut av misbruket og klarar ut med livet, til det beste for både dei sjølve og andre.

Heldigvis har ofra sine rettar og behov for støtte og oppfølging vorte teke mykje meir på alvor dei seinare åra. Ein god politikk for å verne om ofra sine rettar må også hengje saman med tiltak for å hjelpe lovbrytaren til å bryte den vonde kriminalitetssirkelen. Dess mindre vi lukkast med dette siste, dess fleire nye offer får vi dessverre.

Samstundes skal vi heller ikkje gløyme at folk nok forventar at Storberget opptrer som Fantomet, som det står skildra i jungelordet ”Fantomet er hard mot dei harde.” Straff skal for så vidt ikkje vera hemn, men alvorlege lovbrot må følgjast av strenge straffar. Såleis er det grunn til å nemne den nye straffelova som vart vedteken tidlegare i år, der nettopp strafferamma for grov vald og sedelegheitsforbrytelsar blir skjerpa.

Eg skal ikkje dra samanlikninga mellom justisminister Storberget og Fantomet så veldig langt, men eg kan ikkje dy meg for anna enn å sitere eit jungelord til i dette innlegget: ”Det hender Fantomet forlater jungelen, og går omkring i byen som en vanlig mann.”

Jaja. I dette tilfellet er det kanskje politikken som med eit aldri så lite skråblikk kan kallast jungelen, men vi kan også ta ei litt meir alvorleg vinkling der justisministeren ikkje lenger er ein del av biletebruken. Vi kan sjå for oss jungelen som ymse kriminelle miljø. Vi i Sp er opptekne av indivitets rettar og pliktar. Men vi har også ei grunnleggjande tru på at enkeltmennesket har evne til å endre seg.

Såleis er det viktig for meg å presisere at samfunnet bør leggje til rette for at ein domfelt som gjer sitt beste for å begynne eit nytt og betre liv skal kunne bevege seg ut av jungelen og vandre rundt i byen som ein vanleg mann.

Det fordrar at samfunnet legg til rette med god oppfølging og arbeid, men også at kvar enkelt av oss møter desse enkeltmenneska med respekt og ikkje fordømming. Det er noko som heiter at “sterk er den som vinn over andre, men mektig er den som overvinn seg sjølv”. Når nokon klarar dette, fortener dei å få anerkjenning for det.

Justiskomiteen sitt arbeid omhandlar meir enn politi, rettsvesen og kriminalomsorg. Jordskifteretten er eit døme på ein viktig institusjon der saker som betyr mykje for folk blir handsama. Følelsane knytt til eigedomsgrenser er ikkje til å spøke med, og uklåre eigedomsforhold skapar gjerne praktiske problem som ei rask og kvalifisert behandling i jordskifteretten ryddar opp i.

Eg vil vise til at det i regjeringsplattforma for den nye raud-grøne regjeringa blir slått fast at Regjeringa vil oppretthalde styrkinga av jordskifteretten og gjennomføre tiltak for auka rekruttering. I år vart det teke eit stort løft for å heve lønna til jordskiftedommarane for å gjera forskjellen mellom lønna deira og dommarar i rettsvesenet elles betrakteleg mindre.

I Fræna kommune ute ved kysten på Nordvestlandet ligg det nasjonale ATK-senteret, som per i dag tek hand om ca 1/3 av alle fotobokssakene i landet. Eg har stor tru på at det å overføre fleire slike saker til dette senteret vil kunne frigjera ressursar til meir operativt politiarbeid i mange politidistrikt rundt omkring. Og for oss i Senterpartiet – som er opptekne av vekst og velferd til liks med statlege arbeidsplassar i heile landet, er sjølvsagt ei sentralisering av oppgåver til ein distriktskommune ein oppbyggjande tanke.

Men aller viktigast: det å gjera arbeidet med dei sivile oppgåvene mest mogleg rasjonelt både ved dette grepet og ved andre tiltak, er særs viktig for at vi skal kunne nå målet om eit synleg og aktivt politi som førebyggjer godt og oppdagar kriminalitet raskt. Det at denne regjeringa i år oppretta 460 nye sivile stillingar i politiet, gjer at 280 polititenestemenn blir frigjort til operativt politiarbeid. Dette er eit godt døme på at vi gjer det vi kan for at politiet skal kunne vera meir ute i felten.

Ein diskusjon som pågår i ein del politidistrikt, er om strukturen. Kor mange lensmannskontor skal ein ha i distriktet, og om ein går inn for å slå saman somme, kven skal vera att? Eg vil leggje vekt på at vi i Senterpartiet er opne for endringar om dei bidreg til meir tryggheit for folk. I dei vurderingane som skal takast om strukturen rundt om i det ganske land, er det likevel på sin plass å minne om at resultata av politiets arbeid ikkje er lett å måle, og at ein desentralisert struktur i somme distrikt er sterkt medverkande til at kriminaliteten er låg og at tryggheitsfølelsen er sterk hos mange.

I Soria Moria II blir det derfor slått fast at regjeringa vil oppretthalde ein desentralisert politistruktur. Vidare står det i merknadene frå komiteen at ein skal leggje vekt på at også lokalkunnskap, tryggheit for befolkninga og førebyggjande arbeid skal liggje til grunn når omstruktureringar skal vurderast.

Eg begynte dette innlegget med å tala om at vi arbeider for eit trygt samfunn. Eg vil avslutte med å peike på den viktige innsatsen dei frivillige aktørane gjer. Dei har eit stort engasjement og eit varmt hjarte som det er verdt å framheve. Dei bidreg til at mange domfelte får meir meiningsfulle liv, for eksempel Musikk i fengsel og frihet. Saman med flinke folk i politiet, rettsvesenet og kriminalomsorga bidreg også dei ulike frivillige organisasjonane til at vi alle kan kjenne oss nettopp tryggare.